Türkiye Cumhuriyeti kağıt para koleksiyonu yapmak istiyorsanız şu hususları bilmenizde yarar var. İnsanlarımızın kafasında "koleksiyon yapma zenginlerin işi az bir kaynakla bu iş yapılamaz" düşüncesi var. Bu tamamen safsata, öncelikle her bütçeye göre bir koleksiyon yapma yolu vardır. Bunu unutmamak ve hep hatırlamak lazım. Tabiki bu işe çok ciddi para yatıranlar var ama koleksiyonculuğa gönül vermiş çok dar bütçeli insanlar da var.

    Türkiye Cumhuriyeti Kağıt Para Koleksiyonu yapacaklara tavsiyemizi aşağıda sıralıyoruz.

    1-) Bu işe ayıracağınız bütçe çok önemli, tam bir TC kağıt para koleksiyonu için ciddi paralar ayırmanız gerekiyor. "Tam koleksiyon"dan kastımız Cumhuriyetimizin kuruluşundan bugüne kadar basılan kağıt paraların tüm tertiplerini kastediyoruz. Ben bu koleksiyonda çok iyi bir yerde olmak istiyorum diyorsanız en azından 150,000 - 200,000 dolarlık bir bütçe ayırmak gerekir.

    2-) Bu parayla bile koleksiyonu tamamlayamayabileceğinizi bilmeniz gerekir. TC Paralarının bir kaçının bulunmasının son derece zor olduğunun ve sadece 1.Emisyon 1,000 Liranın, specimen olmayanının, yani tedavül etmiş olanının 100,000 - 150,000 dolar olduğunun, 1.Emisyon 500 liranın da specimen olmayanının 50,000 dolar civarında olduğunun bilinmesinde yarar vardır. Bu iki paranın ederi diğer tüm TC kağıt para koleksiyonun değerine yakındır. Genelde fiyat yönünden 1-2-3-4-5.Emisyon paralar pahalı 6-7-8.Emisyon paralar daha ucuzdur. Kaynağı az olanlar; 6 emisyondan başlayarak bugüne kadar olan tüm paraların her tertibinden olmak üzere temin edebilir. Böylelikle az kaynakla koleksiyonculuk keyfi alabilir.

    3-) Koleksiyona başlayanlar sabırlı ve araştırıcı olmak zorundadır. Ellerinde mutlaka güncel bir katalog olmalıdır. Bu kataloğu iyice okuması ve okumakla kalmaması, sindirmesi gerekir.

    4-) Fiyatlarda farklılıklar olabilir bunu yadırgamamak gerekir. Paraları uygun buldukça almalı ve bu işi düzgün yapan esnaflardan, güvenilir kaynaklardan temin etmelidir. Esnaflarla ve derneklerle sıkı irtibata geçip bilgileri güncel tutmalı ve yeni bilgiler edinilmelidir.

    5-) Edinilen paralar çok iyi muhafaza edilmelidir. Kondisyonu korunmayan, iyi muhafaza edilmeyen paralarda maddi kayıbın çok olacağı bilinmelidir. 100 liralık bir para alırsınız iyi muhafaza etmez iseniz, para değer kazanacağına aksine değer kaybeder. 100 liraya aldığınız para 40-50 liraya düşebilir.

    6-) Bazı ürünlerin ederi kısa sürede birkaç misline çıkabileceği gibi uzun süre hiç değer de kazanmayabilir. Kısa sürede satılması düşünülmemeli, koleksiyondan aşırı bir kazanç beklentisi olmamalıdır. Koleksiyondaki değer artışı yavaş yavaş olmaktadır. Enflasyonun çok yüksek olmadığı bu günlerde 100 liraya aldığınız bir para 1 yıl sonra 150-160 lira olacak diye bir beklenti içinde olunmamalıdır. Böyle bir beklenti insanları strese sokmakta ve koleksiyonun tadını kaçırmaktadır.

    7-) Alınacak paraların kondisyonlarının imkanlar dahilinde en iyisi olmasına gayret edilmelidir. 6-7-8.Emisyon paraların bir kaç zor bulunanının dışında çok yüksek kondisyonda olmasına dikkat edilmelidir. Yüksek kondisyonda olmayan bu emisyon paraların istikbalinin olmadığı bilinmelidir.

    Birde paraların değerleri hakkında genelde söylenebilecekler şunlar;

    a) Paraların değerlerini belirleyen en önemli kriter piyasada bulunabilirliğidir. Ne kadar az bulunursa o kadar çok değerlidir.

    b) Paranın durumuna (Kondisyonuna) bağlı olarak, paranın değeri 10 katına kadar fark edebilir. Aynı paralardan çok iyi durumda olanı her zaman daha pahalıdır.

    c) Aynı emisyon ve aynı tertip olan paraların değer farklılıklarına seri numaralarının başındaki harfler etkilidir. A-B-C-D gibi bu harflerden hangisi az olursa o daha değerlidir, genelde 8.Emisyona kadar olan paralardan bir çoğunda A olanlar daha az olduğu için diğerlerinden pahalıdır. 8.Emisyon için bunun böyle olacağı anlamı çıkarılmamalıdır. Birçok kimse bu genel duruma inandığından 8.Emisyon paraların A harflerini bolca depolamış olabilir ve diğer serileri daha zor bulunduğundan daha fazla edebilir. Eğer harfleri de aynı ise seri numaraları (01-02-23-33-90 gibi genelde 01 ve 90 lar daha değerlidir) değerine etki eder. Ayrıca bunların dışında bazı paralarda filigran farkları mevcuttur. Bunlar da zor bulunduğu için ayrıca değerlidir. Bunları ancak kataloglardan öğrenebilirsiniz. Örneklemek gerekirse 7.Emisyon 1 Milyon Lira P34, S21 serileri ve 500,000 K30 serilerinde iki ayrı filigran olduğu için aynı harflerdeki diğer serilerden çok daha pahalıdır.

    Verdiğimiz bilgilerin faydalı olacağını temenni eder, sağlıklı, sıhhatli, güzel günler dileriz.

Sinan Doğan ve Selim Doğan
05 Ocak 2009